Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Sinop İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında kayıtdışı istihdama ilişkin önemli bir açıklama yaptı. Açıklamada, sigortasız çalıştırmanın hem yasal ihlal olduğu vurgulandı hem de çalışanların geleceğini tehdit eden ciddi bir sosyal sorun olduğu ifade edildi.
Kayıtdışı istihdam nedir?
SGK tarafından yapılan açıklamada kayıtdışı istihdam, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu'na hiç bildirilmemesi veya çalışma günleri ile ücretlerinin eksik bildirilmesi anlamına geldiği belirtildi. Yalnızca sigortasız çalıştırmanın değil, aynı zamanda eksik gün ve eksik ücret bildiriminin de kayıtdışı istihdam kapsamında değerlendirildiği ifade edildi.
Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının anayasal bir hak olduğuna dikkat çekilen açıklamada, bunun hem çalışanlar hem de işveren açısından yasal bir zorunluluk olduğu kaydedildi.
Sigortasız çalışma büyük risk taşıyor
SGK Sinop İl Müdürlüğü, bazı çalışanların emekli aylığı, dul-yetim maaşı veya sosyal yardım haklarını kaybetmemek amacıyla zaman zaman kayıtdışı çalışmaya yöneldiklerine dikkat çekti. Açıklamada, işverenlerin bu tür taleplere kesinlikle taviz vermemesi gerektiği vurgulandı.
Sigortasız çalışmanın iyi niyetli bir esneklik gibi görünse de, işverenler açısından ciddi yasal ve mali riskler doğurduğu ifade edilen açıklamada, mevzuata uygun hareket edilmesinin büyük önem taşıdığı belirtildi.
Kayıtdışı çalışan hangi haklardan mahrum kalıyor?
SGK açıklamasında, kayıtdışı çalışan kişilerin karşı karşıya kaldığı mağduriyetler detaylı bir şekilde sıralandı. Buna göre, sigortasız çalışan kişiler:
- Emeklilik hakkından yararlanamıyor,
- Malullük aylığı hakkını kaybediyor,
- Ailesine ölüm aylığı güvencesi verilemiyor,
- İşsizlik maaşı alamıyor,
- Sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda risk yaşıyor,
- İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı güvencesiz çalışıyor.
Ayrıca, kayıtdışı çalışanların kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel işçi haklarından da mahrum kaldığına dikkat çekildi.
İşverenlere ağır yaptırım uyarısı
SGK Sinop İl Müdürlüğü açıklamasında, kayıtdışı istihdamın işverenler açısından kısa vadede kazanç sağlasa da, uzun vadede ciddi mali yükler doğurduğu ifade edildi.
Sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde, işletmelerin:
- Yüksek idari para cezalarıyla,
- Prim teşviklerinin iptaliyle,
- İş kazalarında ağır hukuki sorumluluklarla
karşı karşıya kalabileceği belirtildi.
Açıklamada ayrıca, sosyal güvenlik uygulamalarında temel amacın cezalandırmak değil, işletmeleri rehberlik odaklı bir anlayışla kayıtlı istihdama yönlendirmek olduğu vurgulandı.
Kayıtdışı istihdam ekonomiyi de olumsuz etkiliyor
SGK açıklamasında, kayıtdışı istihdamın yalnızca çalışanlar ve işverenleri değil, ülke ekonomisini de olumsuz etkilediği ifade edildi.
Kayıtdışı çalışmanın;
- Haksız rekabete neden olduğu,
- Piyasa dengesini bozduğu,
- Vergi ve prim kaybına yol açtığı,
- Sosyal güvenlik sistemine zarar verdiği,
- Gelir dağılımında adaletsizlik oluşturduğu,
- Ekonomik verilerin güvenilirliğini zedelediği
vurgulandı.
Çalışanlar sigorta sorgulamasını kolayca yapabiliyor
Çalışanların sigorta girişlerinin yapılıp yapılmadığını ve hangi ücret üzerinden bildirildiklerini kısa sürede öğrenebileceği belirtilen açıklamada, bunun için e-Devlet sistemi, ALO 170 hattı ve SGK müdürlüklerinin kullanılabileceği kaydedildi.
Sigortasız çalıştırıldığını veya eksik prim bildirimi yapıldığını düşünen çalışanların, şikayetlerini;
- ALO 170,
- Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ve Merkezleri,
- CİMER
üzerinden iletebileceği bildirildi.
Ücretlerin bankadan ödenmesi zorunlu
Açıklamada ayrıca Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının yasal zorunluluk olduğu hatırlatıldı.
Bu kurala uymayan işverenlerin her çalışanın her ay için ayrı ayrı idari para cezasıyla karşılaşabileceği belirtilirken, kayıtllı istihdamın yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda işletmelerin sürdürülebilirliği açısından da büyük önem taşıdığı ifade edildi.
SGK Sinop İl Müdürlüğü açıklamasında son olarak tüm taraflara kayıtlının istihdamı teşvik ederek, “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvence altında” mesajı verildi.
